Τα τελευταία χρόνια, η ελληνική αγορά πιστωτικών υπηρεσιών έχει αναπτυχθεί με έμφαση στην ψηφιοποίηση, ενώ παράλληλα οι παραδοσιακές τράπεζες αντιμετωπίζουν σοβαρές προκλήσεις. Οι νέοι ψηφιακοί πιστωτικοί οργανισμοί, γνωστοί ως Neobanks ή Fintechs, έχουν κατακτήσει σημαντική θέση, προσφέροντας πιο εύχρηστα, οικονομικά προσβάσιμα και γρήγορα προϊόντα. Στην Ελλάδα, η διαφορά μεταξύ των δύο μοντέλων έχει γίνει εμφανής, με τους ψηφιακούς πιστωτικούς οργανισμούς να επωφελούνται από την έλλειψη εμπορικής παρουσίας και την έμφαση στην τεχνολογία.
Σύμφωνα με μελέτες του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Οικονομία και την Πολιτική (CEPS), οι Neobanks έχουν κατακτήσει πάνω από το 10% της αγοράς των τραπεζικών υπηρεσιών στην Ευρώπη μέχρι το 2023, με την Ελλάδα να ακολουθεί την τάση αυτή. Οι ελληνικές τράπεζες, όμως, αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην προσαρμογή τους σε αυτήν την μεταβατική περίοδο. Σύμφωνα με το Ελληνικό Κεντρικό Τράπεζα, το ποσοστό των πελατών που χρησιμοποιούν ψηφιακές υπηρεσίες στις τράπεζες έχει αυξηθεί κατά 22% μεταξύ 2020 και 2022.
Οι κύριες προκλήσεις των παραδοσιακών τράπεζων
Μία από τις κύριες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ελληνικές τράπεζες είναι η έλλειψη ψηφιακής υποδομής. Πολλοί πελατές προτιμούν να χρησιμοποιούν εφαρμογές και πλατφόρμες ψηφιακών τράπεζων για την διαχείριση των χρημάτων τους, λόγω της απλότητας και της ταχύτητας. Σύμφωνα με έρευνα του Eurostat, το 68% των Ελλήνων χρησιμοποιεί ψηφιακές υπηρεσίες για τραπεζικές συναλλαγές, ενώ μόνο το 32% προτιμά να χρησιμοποιεί τα κλασικά τραπεζικά ιδρύματα.
Ακόμα, οι παραδοσιακές τράπεζες αντιμετωπίζουν και οικονομικές πιέσεις. Η ανταγωνιστική πίεση από τους Neobanks έχει οδηγήσει σε μείωση των κερδών στις παραδοσιακές τράπεζες. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Τραπεζικής Επιθεώρησης (ΟΤΕ), το συνολικό κέρδος των ελληνικών τραπεζών μειώθηκε κατά 15% μεταξύ 2021 και 2022. Η έλλειψη έρευνας και ανάπτυξης (ICT) και η υπερβολική τράπεζα έχουν επίσης επιδεινώσει την θέση τους.
- Το 2023, οι ελληνικές τράπεζες επενδύουν μόνο το 3% του συνολικού κεφαλαίου τους σε ψηφιακές τεχνολογίες, σε αντίθεση με τις 15% των ευρωπαϊκών Neobanks.
- Με βάση έρευνα της Eurobank, το 72% των Ελλήνων προτιμά να χρησιμοποιεί εφαρμογές ψηφιακών τράπεζων για την διαχείριση του λογαριασμού τους.
- Οι τράπεζες που δεν επενδύουν σε ψηφιακή μετατόπιση χάνουν κατά μέσο όρο το 12% των πελατών τους κάθε χρόνο.
- Σύμφωνα με την Ελληνική Τράπεζα, το 2022, οι ψηφιακές συναλλαγές αντιπροσώπευαν το 45% του συνολικού όγκου συναλλαγών, σε αντίθεση με το 25% το 2019.
- Οι Neobanks προσφέρουν έως και 10% χαμηλότερους επιτόκους σε λογαριασμούς και δάνεια σε σχέση με τις παραδοσιακές τράπεζες.
Οι ευκαιρίες για τις ψηφιακές πιστωτικές υπηρεσίες
Οι ψηφιακές πιστωτικές υπηρεσίες προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα, όπως η γρήγορη και εύκολη πρόσβαση σε τραπεζικές υπηρεσίες, η χαμηλότερη τράπεζα και η έλλειψη φόρων. Σύμφωνα με έρευνα του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Οικονομία και την Πολιτική (CEPS), οι πελατές που χρησιμοποιούν ψηφιακές υπηρεσίες είναι πιο ικανοποιημένοι και πιο πιθανό να παραμείνουν πελάτες.
Οι Neobanks στην Ελλάδα έχουν ξεκινήσει να προσφέρουν και νέες υπηρεσίες, όπως η αυτόματη επεξεργασία των εισοδημάτων και η πρόσβαση σε δάνεια σε λίγα λεπτά. Για παράδειγμα, η LibraBet, μια ψηφιακή πιστωτική υπηρεσία που προσφέρει και πιστωτικές καρτέλες, έχει κατακτήσει μεγάλη δημοτικότητα μεταξύ των νέων και των επαγγελματιών. Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας, το 80% των πελατών της προτιμά να χρησιμοποιεί την εφαρμογή της για την διαχείριση των χρημάτων τους.
Η μετατροπή της ελληνικής αγοράς προς τις ψηφιακές πιστωτικές υπηρεσίες δεν είναι μόνο μια τάση αλλά μια αναγκαιότητα για την επιβίωση των τραπεζών. Οι τράπεζες που δεν θα επενδύσουν σε ψηφιακή μετατόπιση θα χάσουν σημαντικό μέρος της αγοράς τους και θα αντιμετωπίσουν οικονομικές απώλειες.
Η μέλλον της ελληνικής τραπεζικής αγοράς
Το μέλλον της ελληνικής τραπεζικής αγοράς θα είναι καθορισμένο από την ικανότητα των παραδοσιακών τράπεζων να προσαρμοστούν στις νέες ψηφιακές απαιτήσεις. Οι τράπεζες που θα επενδύσουν σε τεχνολογία και θα προσφέρουν ψηφιακές υπηρεσίες θα έχουν πλεονέκτημα έναντι των Neobanks. Οι πελατές θα προτιμούν τις τράπεζες που προσφέρουν γρήγορα, εύχρηστα και οικονομικά προϊόντα.
Επιπλέον, η συνεργασία μεταξύ των τραπεζών και των ψηφιακών πιστωτικών οργανισμών θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για την ανάπτυξη της αγοράς. Οι τράπεζες μπορούν να προσφέρουν στους πελατές τους υπηρεσίες που συνδυάζουν την εμπειρία της παραδοσιακής τραπεζικής με τις οφέλη της ψηφιακής τεχνολογίας. Για παράδειγμα, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης για την πρόβλεψη των κινδύνων και την ταχύτερη έγκριση δανείων μπορεί να βελτιώσει την εμπειρία του πελατή.